زاج سفید

زاج سفید ،آلوم (سولفات آلومینیوم مضاعف)

نام علمی زاج :

Steoptria – Alon – aloman – alen

نام‌های دیگر:

ـ فارسی: زاک، زاغ، زاج

ـ عربی: شب

ـ یونانی: خلل‌ القیس

ـ هندی: پهتکری

ـ نام‌های محلی:زمه (مشهدی)، زی (ترکی)، زمج (افغانی)، شیب (ارمنی) (قلقطار، قلقدیس، نحاس)

 

معرفی کوتاه

 

1. انواع: متجاوز ۲۵ نوع موجود می‌باشد.
2. روش شناخت: زاج سفید، کاغذ تورنسل را قرمی می‌کند و روش شناخت زاج مقطر با مالیدن به فولادی رنگ فولاد مسی می‌شود.
3. حیوانات: از دود دادن زاج موش و مگس گریزان هستند، مالیدن محلول ۵۰% زاج کبود به زخم پای دام باعث بهبود زخم می‌شود.
4. دباغی: آش کردن پوست
5. رنگرزی: جهت رنگرزی ابتدا پارچه را در زاج شسته سپس خشک کرده، رنگ می‌کنند و به‌طور کلی جهت دندانه کردن رنگ به‌کار می‌آید.
6.  مرکب‌سازی: در صنعت مرکب‌سازی به‌کار می‌آید. اشعار زیادی در این رابطه وجود دارد از جمله قطعه مشهور
7. زاج در نزد ایرانیان جایگاه ویژه‌ای داشته همواره با اسفند سوزانیده می‌شود هم جهت رفع حشرات و هم به‌عنوان چشم زخم به‌کار می‌رود.
8. در چلو کبابی‌ها جهت سفید کردن برنج در هنگام خیس کردن به آن زاج سفید اضافه می‌شود.
9. جوشانده زاج سفید در ظروف آلومینیوم باعث سفیدی ظرف می‌شود.
10. در گذشته در حوض خانه‌ها و استخرها برای جلوگیری از لیز شدن و فاسد شدن سریع آب کات کبود یا زاج کبود یا سولفات مس به آب به مقدار ۵ درصد اضافه می‌شد.
11. جهت سالم ماندن و سبز ماندن خیارشور به آن مقدار کمی کات کبود زده می‌شود.
12.  در سلمانی‌ها زاج جهت رفع بریدگی پوست به‌کار برده می‌شده چون اثر ترمیمی سریعی بر زخم دارد و با مالیدن آن به صورت‌های خون‌آلود سریعاً خون‌ بند می‌آمد. (رفع عفونت و قابض خون)
13. جهت رفع بدبوئی عرق بدن مالیدن زاج یا محلول عرق‌ریزی را کم می‌کند.
14.  جهت بستن مسامات پوست صورت و منافذ پوست می‌توان از زاج به‌صورت محلول و یا پودر زاج استفاده نمود (قابض